Srebrenica'da öldürülen Boşnaklar'ın anısı 15 yıl geçmesine rağmen taptaze... Boşnak lider Sladziç "Miloseviç'in planı uygulanıyor" diyerek isyan ediyor

45 saat boyunca sanki zaman tünelinde bir yolculuğa çıkmış gibiydim. Film şeridi gibi gözlerim önünden akıp geçti dehşet verici olaylar zinciri! Erkekler çaresizlikle bağırıyorlardı.. Çocuklarına sımsıkı sarılan kadınlar hıçkırarak ağlıyordu.. Nereye gidersem gideyim çığlıklar hiç dinmedi. 45 saat boyunca Boşnaklar'ın sessiz çığlığını duydum.. Hele hâlâ toplu mezarların bulunduğu Srebrenica ve Potaçari yolu... Cennette bir cehennemdi sanki.. Zaman tünelindeki sahneler korkunçtu! 

Savaş sırasında gidemediğim Bosna'ya silahların susmasından 15 yıl sonra Amerika'daki Türk lobisinin kurduğu Amerika- Türk koalisyonunun davetiyle ve 40'a yakın ABD Kongre üyesinin danışmanıyla birlikte gittim. Bosna'da sadece 45 saat kaldık ama Sırp Devlet Başkanı Haris Sladziç'den, NATO ve AB kuvvetleri komutanlarına kadar herkesle saatlerce konuştuk.. Soykırımın 15. yıldönümünde Başbakan Erdoğan'ın da katılacağı törenle 800 kişinin daha defnedileceği 8 bin Boşnak'ın yattığı mezarlığa ve soykırım anıtına gittik. Binlerce kitap okuyup yüzlerce film seyretmiş olsanız da o topraklara gidince yaşadığınız hüznü, acıyı ve dehşeti hissedemiyorsunuz. Anlatılanları dinledikçe, toplu mezarları gördükçe, Boşnakların sessiz çığlığını duydukça insanlık adına utandım. İsyan ettim.. Dünya, 21. yüzyılda, Avrupa'nın göbeğindeki soykırımı 4 yıl boyunca nasıl seyretti? 

12 Temmuz 1995... Gün ağarmaya başlarken yemyeşil dağlardan yürüyerek akmaya başladılar.. Evlerini, hayvanlarını ve doğup büyüdükleri toprakları bırakarak kaçıyorlardı. Öğle saatlerine doğru BM Barış Gücü karargâhını saran kalabalık 20 bini çoktan aşmıştı. Dağların arasındaki tellerin çevirdiği tek katlı barakadan giderek artan kalabalığı izleyen Hollandalı Komutan önce kapıların açılmasını emretti.. Ama ne olduysa bir saat geçmeden kapılar yeniden kapandı. Dışarıda 20 bine yakın Boşnak'ı Sırp askerlerin kucağına bırakarak! Olup bitenleri dağların eteklerinde izleyen Sırp askerleri, kapıların kapanmasıyla birlikte kalabalığa dalıp erkekleri ayırmaya başladılar. Çaresizlik içinde ağlayan kadınlar ve çocukları ite kaka kamyonlara bindirdiler. Kamyonlar Sırp bölgesinin dışına doğru yola çıkarken erkekler ormanın içine doğru yürümeye zorlandılar. Dağlar makineli tüfek sesleriyle sarsılmaya başladığı zaman toplu mezarlar zaten çoktan kazılmıştı bile. Ve sesler kesildiğinde her şey bitmişti. BM'ye tercümanlık yapan Hasan Nuhanoviç, o gün yaşanan dehşet verici olayların görgü tanığıydı. Nuhanoviç'le Saraybosna'dan 180 km uzaklıktaki Srebrebnica-Potaçari soykırım anıtına birlikte gittik. 15 yıl sonra o günü bize anlatırken yeniden yaşıyor gibiydi. Gözlerinde dehşetin ve acının derin izlerini gördüm. 

HER YERDE SAVAŞIN İZLERİ 
Bosna Hersek'in Republika Sırpska yani Sırp Cumhuriyeti bölgesine giden dar yol, dev çam ağaçlarının ortasından kıvrıla kıvrıla uzanıyor. Tabiat öylesine güzel ki insan "cennet de böyle bir yer olsa gerek" diye düşünüyor. Ama burası cennetin içinde bir cehennem gibi. Her yerde hâlâ savaşın izleri var. 2.5 saatlik yolculuğumuz boyunca Hasan Nuhanoviç'le birlikte 15 sene önce bu topraklarda yaşanan insanlık dramını biz de yaşadık. Anlattıkları dehşet vericiydi. Nuhanoviç, bazen yolun kenarındaki bir çayırı gösterip.. "Burada binlerce Boşnak'ı kurşuna dizdiler" dedi.. Bir başka köyden geçerken duvarlarındaki kurşun deliklerini sayamadığımız yıkıp dökük bir köy evini işaret ederek, " İnsanları bu binaya sokup taradılar" diye anlattı. Sonra çam ormanlarının içindeki bir başka köyden geçerken "Mladiç en son burada görüldü" dedi. Kim mi Ratko Mladiç? Dünyanın savaş suçlusu olarak aradığı hala aradığı Sırp Komutan! Sırp bölgesindeki köylerde saklanıyor.. Yol kenarındaki Sırp köylüleri ise otobüsümüze hiç de dostça bakmıyorlardı.. 

KURŞUNA DİZDİLER 
Hasan Nuhanoviç de annesiyle kardeşinin cesetlerini 15 yıl sonra, bir toplu mezarda bulan Boşnaklar'dan biri... "Dünya hala Mladiç'i arıyor ama aslında burada 10 bin savaş suçlusu var ve serbest dolaşıyorlar. Çünkü katliamı yapan komşularımız soykırımı saklamak için toplu mezarların yerlerini bile değiştirdiler. BM Barış gücü de soykırıma yardakçılık yaptı" diyor.. Bir başka köy ilkokulunun önünden geçiyoruz.. Hasan "Burası toplama kampıydı. Bahçesinde binlerce Boşnak'ı kurşuna dizdiler" diye anlatmaya devam ediyor.. Acı ve hüzün sanki Srebrenica'nin yemyeşil dağlarına, çayırlarına ve hatta her ağacın dalına sinmiş gibi... Zaman tüneline dalıp bir film şeridi gibi olaylar zincirini izlediğimiz otobüs yolculuğunun ardından, Srebrenica Potaçari anıt mezarlığındayız. Yemyeşil ormanın eteklerine yan yana sıralanmış binlerce beyaz mezar taşı! Sırp askerlerin 3 günde öldürdüğü 8300 Boşnak yatıyor burada.. Mezarlığın tam karşısında ise 11 Temmuz 1995'de binlerce Boşnak'ın sığınmaya çalıştığı BM Barış Gücü Karargahı var.. 

DAYTON'A ELEŞTİRİ 
Dayton Barış Anlaşması'nın üzerinden 15 yıl geçti. Köprülerin altında çok sular aktı. Ünlü Amerikalı diplomat Richard Holbooke'un mimarı olduğu Dayton'la her şeyden önce silahlar sustu. Akan kan durduruldu. Kalıcı barış için umut doğdu. Aradan geçen zamanda dünya Bosna'da Sırpların "Soykırım" yaptığını kabul etti. Bosna'da olanlar 2. Dünya Savaşı'ndan sonraki en büyük soykırım olarak dünya tarihine geçti. Bütün bunların da ötesinde, Bosna Kasabı Sırp Devlet Başkanı Miloseviç yakalandı. Hapse atıldı. Yargılanırken demir parmaklıkların ardında öldü. Bir başka Bosna Kasabı Radovan Karadçiç de 2 yıl önce yakalanıp hapse atıldı. Ama yine de Boşnaklar'ın acısı ve isyanı direnecek gibi değil.. Dayton Anlaşması'yla kurulan sistem Sırplar-Hırvatlar ve Boşnaklar'ın birleşmesini sağlayamadığı gibi uçurum giderek derinleşiyor. Bosna Hersek'in Sırp bölgesindeki anıt mezarlığı görmek için yola çıkmadan önce Amerikan Kongre üyelerinin danışmanlarıyla birlikte Haris Sladziç'le görüştük. Sladziç, Dayton Anlaşması'na göre oluşturulan rotasyonlu Başkanlık sistemi gereğince Bosna Hersek Cumhurbaşkanlığı Konseyi'nin Başkanı.. Yani 8 ay boyunca Bosna Hersek'in Cumhurbaşkanlığı koltuğunda oturacak. Sladziç'i kızgın, yorgun ve son derece karamsar gördüm. Savaş başladığı zaman Boşnaklara uygulanan silah ambargosuna hala isyan ediyor. Sladziç, BM'yi Amerika'yı, Avrupa'yı hatta tüm dünyayı eleştiri bombardımanına tutmaya devam ediyor. "Avrupa'da tırmanan ırkçılığın bedelini biz ödedik" diye isyan ediyor. Sladziç, savaşın içinden çıkıp zirveye oturan çok tecrübeli bir siyasetçi. Silahların sustuğu ilk günden beri dünyaya çağrı yapıyor. "Dayton'u kabul ettik çünkü savaş durmalıydı" diyor. Ama Dayton Anlaşması'yla kurulan yeni düzene "Miloseviç'in gizli planı" gibi baktığı anlaşılıyor.. Açıkça da "Miloseviç öldü ama planı hala yaşıyor" diyor. Neden mi ? Çünkü Dayton'la oluşturulan ve Bosna Hersek'in bir parçası olması gereken "Republika Sırpka (Sırp Cumhuriyeti) giderek kopuyor da ondan. Sladziç söyle konuşuyor : "Dayton'la etnik ayrılıkçı sistem kuruldu. Rakamlara bakın göreceksiniz. Savaştan önce Republika Sırpska'da yaşayanların yüzde 46'sı Boşnak ve Hırvattı. Bugün sadece yüzde 8 kaldı. Sırplar göçmenlerin dönmesine izin vermiyor. Yani çok başarılı bir etnik temizlik operasyonu yapıldı." Dünyaya şöyle çağrı yapıyor Sladziç: "Bosna Hersek'ten çok şey isteniyor ama Republika Sırpska şartları kabul edilmediği sürece bizim NATO ve AB üyeliğimizi bloke ediyor. Dünya, Bosna'ya var olma şansı vermiyor. Batı'nın uygulamaya çalıştığı model ölüyor. Dünyayı birleştirmeye çalışırken, Bosna'yı bölüyoruz. Burada işler iyi gitmiyor." Peki savaşın durmasından 15 yıl sonra Bosna Hersek parçalanmaya mı sürükleniyor? Sırpların savaşta etnik temizlik yaptığı Republika Sırpka kopabilir mi? Koparsa Balkanlar yeniden kan gölüne döner mi ? Bu soruların yanıtlarına yarın devam edeceğim. 

Başbakan anma törenine gidiyor

Başbakan Erdoğan, katliamın 15. yıldönümü törenleri için bugün Bosna-Hersek'e gidiyor. Bosna Hersekli yetkililerle görüşecek olan Başbakan yarın Srebrenica katliamının 15. yıldönümü vesilesiyle düzenlenecek anma törenlerine katılacak. Aynı gün Sırbistan'a geçecek olan Başbakan Erdoğan, 12 Temmuz tarihinde de Sırbistan Cumhurbaşkanı Boris Tadiç ve Başbakanı Mirko Cvetkoviç ile Belgrad'dagörüşecek. Başbakan Erdoğan, yine aynı gün Sancak bölgesini ziyaret edecek veYeni Pazar'da Türk Kültür Evi'nin açılışını yapacak. Sancak Belediye Başkanları ve Boşnak Bakanlarla temaslarda bulunacak olan Başbakan Erdoğan, akşam saatlerinde önce Belgrad'a ardından da Ankara'ya hareket edecek. Erdoğan'ın, Srebrenica anma törenleri vesilesiyle Bosna- Hersek'e ve resmi amaçla Sırbistan'a gerçekleştireceği bu ziyaretlerin, Türkiye'nin Balkanlar'da barış, istikrar ve refahın pekiştirilmesine yönelik çabalarına ivme kazandıracağı belirtildi.